 |
| รูปภาพที่ 1 |
เครื่องสีข้าว
เครื่องสีข้าว
เป็นเครื่องมือที่ใช้สำหรับสีเปลือกข้าวให้ร่อนออกจากเมล็ด ซึ่งเรียกว่า ข้าวกล้อง
แล้วนำไปใส่ครกตำทำให้ข้าวขาวเป็นข้าวสาร วิธีใส่ครกตำเรียกว่าซ้อมข้าว
การสีข้าวมีวิธีการคล้ายโม่แป้ง
เครื่องสีข้าวสานด้วยผิวไม้ไผ่เป็นรูปทรงกระบอกมีขอบสูงทำเป็นถารองข้าวกล้อง
ส่วนประกอบที่สำคัญมีอยู่ 5 ส่วนคือ ท่อนฟันบน ท่อนฟันล่าง แกนหมุน ไม้คาน และคันโยก
ท่อนฟันบนสานด้วยไม้ไผ่เป็นรูปทรงกระบอกสูงประมาณ 50 เซนติเมตร
วัดเส้นผ่าศูนย์กลางยาวประมาณ 50 เซนติเมตร
ใช้ไม้เนื้อแข็งขนาดไม้แปรขวางเป็นไม้คานให้ปลายไม้ทะลุผิวไม้ไผ่ที่สารท่อนฟันบนออกมาข้างละ
25 เซนติเมตร
ไม้คานที่โผล่จะเจาะรูให้ทะลุเพื่อให้สลักคันโยก
ซึ่งมีเดือยสอดไว้สำหรับโยกให้หมุนไปโดยรอบ
ให้ดินเหนียวอัดให้แน่นพรมด้วยน้ำเกลือเพื่อให้ดินรัดแน่นขึ้น
และป้องกันปลวกไม่ให้เข้าไปกัดกินเครื่องสีข้าวด้วย ตรง
ศูนย์กลางท่อนฟันบนทำเป็นรูกลวงไว้
เมื่อเทข้าวเปลือกลงไปภายในท่อนฟันบน
เวลาท่อนฟันบนหมุนข้าวเปลือกจะไหลลงไประหว่างท่อนฟันบนและทอนฟันล่างซึ่งทำขบกันอยู่
ฟันบนและฟันล่างที่ใช้เสียดสีเปลือกข้าวแตกออกจากเมล็ดจะทำด้วยแผ่นไม้แข็งบางๆ
สลับกับดินเหนียวคลุกแกลบยัดจนแน่นหลายๆซี่ จนรอบท่อนฟันบนและฟันล่าง ท่อนฟันล่าง
สานด้วยผิวดอกไม้ไผ่ทำเป็นถาดขอบสูงรองรับข้าวกล้องที่สีแล้วเจาะรูให้ไหลลงมาที่กระบุงหรือถังรองรับตรงกลางของท่อนฟันล่างยัดดินรัดให้แน่นแก่นหมุนจะเป็นเดือยสอดรูทะลุถึงไม้คานที่ขวางไว้
ไม้คาน ทำด้วยไม้เนื้อแข็งขนาดไม้แปรยาวประมาณ 2 เมตร
ขวางท่อนฟันบนเจาะรูปลายไม้เมื่อสอดสลัดคันโยก คันโยก ใช้ลำไม้ไผ่ใดๆ
ทำเป็นคันโยกมีมือจับ เจาะรูปลายไม้คันโยกทำสลักเดือยสอดกับรูไม้คาน
 |
| รูปภาพที่ 2 |
สิ่งที่สื่อให้เห็นถึงภูมิปัญญาไทย
คือ
การใช้ดินเหนียวอัดให้แน่นพรมด้วยน้ำเกลือเพื่อให้ดินรัดแน่นขึ้นจะป้องกันปลวกไม่ให้เข้าไปกัดกินเครื่องสีข้าว
นับว่าเป็นความรู้ใหม่ที่ได้รับและนำไปใช้ได้จริง
สำหรับคนชนบทที่ไม่มีเงินทองมากมายนัก
จึงหยิบใช้ในสิ่งที่มีอยู่มาใช้แทนในสมัยก่อน เครื่องสีข้าวโบราณ
นอกจากจะเป็นการผลิตข้าวสารจากข้าวเปลือกแล้วยังเป็นการทำงานร่วมกันทั้งครอบครัว
ทำให้เกิดความอบอุ่นและความผูกพันกันในครอบครัวอีกด้วย
 |
| รูปภาพที่ 3 |
เหตุผลที่ประทับใจ คือ
ปัจจุบันเคยเห็นแต่โรงสีข้าวขนาดใหญ่
จึงนึกแปลกใจไม่น้อย ที่เครื่องสีข้าวโบราณขนาดเล็กนี้ก็สามารถสีข้าวเปลือกได้เหมือนกัน
ทึ่งในความคิดของคนสมัยก่อนที่สามารถคิดเครื่องสีข้าวนี้ขึ้นมาได้
และเครื่องสีข้าวโบราณก็นับว่าเป็นต้นแบบในการผลิต
เป็นจุดเริ่มต้นในการเริ่มพัฒนาเครื่องสีข้าวให้สีข้าวได้มากขึ้น
อีกประการหนึ่งคือความประณีตในการทำ กลไกต่างๆ ทำให้เรานึกไม่ถึง
และท้ายที่สุดคือการนำวัตถุดิบธรรมชาติที่มีอยู่มาใช้ได้อย่างดีทีเดียว
 |
| รูปภาพที่ 4 |
สิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อการเรียนรู้
การนำภูมิปัญญาท้องถิ่นผนวกกับวิถีเศรษฐกิจพอเพียง
ให้ผู้เรียนเรียนรู้การพึ่งตนเองอย่างแท้จริง ไม่ต้องหวังพึ่งทรัพยากรจากภายนอก
เพราะสิ่งที่เรามีก็สามารถให้ประโยชน์กับเราได้อย่างมหาศาล
เพียงแค่สร้างกระบวนการจากภายในให้เข้มแข็ง จัดระบบการบริหารจัดการเอาทั้งหมด
เราก็สามารถเป็นผู้สร้างได้เช่นกัน
...................................................................................................................................................................................................
เว็บเพจนี้ เป็นส่วนหนึ่งของรายวิชา 305171 การเขียนโปรแกรมคอมพิวเตอร์ คณะวิศวกรรมศาสตร์
มหาวิทยาลัยนเรศวร ภาคเรียนปลาย ปีการศึกษา 2554 เสนอ อ.ภาณุพงศ์ สอนคม
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น